Zašto je nadutost stomaka sve češća i kako rešiti ovaj problem?
Nadutost i gasovi predstavljaju jedan od najčešćih simptoma koji se javljaju u svim uzrastima i jedan su od najučestalijih razloga javljanja gastroenterologu. Upravo o ovom sve prisutnijem problemu razgovaramo sa prof. dr Draganom Mijač, specijalistom interne medicine i subspecijalistom gastroenterohepatologije, koja objašnjava kako problem nastaje i na koji način se simptomi mogu ublažiti.
Koliko su nadutost i gasovi zapravo česti u opštoj populaciji?
Mogu se javiti u svim životnim dobima, najčešće u trećoj i četvrtoj deceniji života, a s obzirom na to da su prisutni kod radno aktivne populacije, značajno narušavaju kvalitet života i radnu sposobnost. Epidemiološke studije ukazuju da oko 18% svetske populacije ima simptome nadutosti najmanje jednom nedeljno.
Postoje značajne razlike u polnoj distribuciji – nadutost se u proseku javlja dva puta češće kod žena nego kod muškaraca. Kod adolescenata, kao i osoba u trećoj i četvrtoj deceniji života, nadutost je često udružena sa funkcionalnim bolestima digestivnog trakta.
Sa kojim se simptomima nadutost najčešće javlja?
Nadutost se često javlja udruženo sa bolom u trbuhu, poremećajem crevnog pražnjenja u vidu zatvora ili učestalih tečnih i kašastih stolica. Više od polovine osoba koje prijavljuju bol u predelu želuca, podrigivanje ili mučninu, istovremeno navode i izraženu nadutost, pri čemu je bol u predelu želuca najčešći pridruženi simptom.
Zašto uopšte dolazi do nadutosti i stvaranja gasova?
Nadutost najčešće ima multifaktorijalno poreklo i obično se javlja nakon obroka. Može biti posledica neadekvatnog žvakanja hrane, brzog unošenja obroka, poremećaja crevne mikrobiote ili intolerancije na određene sastojke hrane, poput laktoze i glutena. Poremećaji poput preosetljivosti digestivnog trakta na prisustvo gasa, poremećaja pokretljivosti creva i disbalansa crevne mikrobiote često su prisutni kod funkcionalnih bolesti digestivnog trakta, odnosno bolesti osovine mozak–crevo. Nadutost je gotovo stalni prateći simptom kod iritabilnog crevnog sindroma, hroničnog zatvora i intolerancija na hranu.
Kada nadutost zahteva dodatni oprez i pregled kod lekara?
Iako je nadutost najčešće posledica funkcionalnih poremećaja i neadekvatne ishrane, uvek je važno javiti se lekaru radi procene. Na osnovu pregleda, laboratorijskih analiza i neinvazivnih ispitivanja može se utvrditi da li postoji potreba za dodatnom dijagnostikom. Posebnu pažnju zahtevaju takozvani alarmni simptomi, poput noćnih tegoba, nenamernog gubitka telesne mase, prisustva krvi u stolici, povišene temperature ili upornog povraćanja, kada je neophodno da se javite izabranom lekaru.
Kako nadutost utiče na kvalitet života?
Hronična nadutost, naročito kada je praćena bolom u trbuhu, značajno narušava kvalitet života. Dovodi do čestih izostanaka sa posla, restrikcija u ishrani i odustajanja od društvenih, sportskih i intimnih aktivnosti, a često je praćena i psihološkim tegobama.
Šta se može učiniti kako bi se simptomi ublažili?
Literatura
Melchior C, Hammer H, Bor S et al. European Consensus on Functional Bloating and Abdominal Distension-An ESNM/UEG Recommendations for Clinical Management. United European Gastroenterol J. 2025 Nov;13(9):1613-1651
Ballou S et al. Prevalence and Associated Factors of Bloating: Results from the Rome Foundation Global Epidemiology Study. Gastroenterology. 2023;165(3):647–655
Moshiree B, Drossman D, Shaukat A. AGA Clinical Practice Update on Evaluation and Management of Belching, Abdominal Bloating, and Distention: Expert Review. Gastroenterology. 2023;165(3):791-800
Lacy B.E, Cangemi D, Vazquez-Roque M. Management of Chronic Abdominal Distension and Bloating. Clinical Gastroenterology and Hepatology 2021;19:219–231
Promo