Rak debelog creva često počinje bez simptoma: Jednostavan kućni test može da spase život
Dodajte Kurir Zdravlje u vaš Google izborRak debelog i završnog dela creva (kolorektalni karcinom) treći je najčešće dijagnostikovan rak kod muškaraca i kod žena u savremenom svetu. Drugi vodeći uzrok smrti od karcinoma i vodeći uzrok smrti osoba mlađih od 50 godina. Ipak, kada se otkrije rano, rak debelog i završnog dela creva često može uspešno da se leči i izleči.
Kućni testovi
Studija objavljena u avgustu 2026. godine u časopisu JAMA Network Open pokazala je da program skrininga raka debelog i završnog dela creva, pomoću kućnih testova na prisustvo krvi u stolici (FOBT), može da spreči više od 40 odsto povezanih smrtnih slučajeva. Test podrazumeva uzimanje uzorka stolice koji se analizira kako bi se utvrdilo prisustvo malih količina krvi u stolici.
Istraživači su proučavali 376.511 osoba starosti između 60 i 69 godina u Švedskoj, tokom 14 godina. Od ovog broja, 203.692 osobe dobile su poziv da svake druge godine urade jednostavan test stolice kod kuće. Ostali učesnici su radili skrining kasnije ili nisu bili pozvani i činili su kontrolnu grupu.
Test, poznat kao FOBT, proverava da li se u stolici nalazi mala količina krvi koja se ne može videti golim okom.
Rezultati su bili značajni: nakon što su istraživači uzeli u obzir različite faktore, utvrđeno je da su osobe koje su učestvovale u testiranju imale za 43 odsto manji rizik od raka debelog i završnog dela creva, u odnosu na kontrolnu grupu.
Kada počinje skrining?
Američka radna grupa za preventivne zdravstvene usluge (USPSTF) i Američko društvo za borbu protiv raka preporučuju da osobe koje imaju prosečan rizik od raka debelog creva počnu sa skriningom od 45. godine.
Osobe koje imaju povećan rizik trebalo bi da se pregledaju ranije, u zavisnosti od svojih faktora rizika i preporuke lekara.
Kolonoskopija je jedna od najvažnijih metoda
Kolonoskopija je jedan od najčešće korišćenih načina za pregled debelog creva. Tokom ovog pregleda lekar pomoću tanke, savitljive cevčice sa kamerom pregleda unutrašnjost debelog i završnog dela creva.
Ako se tokom kolonoskopije ne pronađu nikakve promene, pregled se kod osoba prosečnog rizika obično ponavlja nakon 10 godina, do 75. godine života, u skladu sa preporukama.
Prednost kolonoskopije je u tome što lekar tokom pregleda može da otkrije i ukloni polipe, odnosno izrasline koje vremenom mogu da prerastu u rak.
Pored kolonoskopije, postoje i druge metode skrininga. Jedna od njih je test stolice na prisustvo krvi (FOBT), koji se može uraditi kod kuće. Njime se otkriva mala količina krvi u stolici.
Podmukla bolest počinje bez tegoba
Rak debelog creva često ne izaziva nikakve simptome u ranim fazama bolesti. Osoba može da se oseća potpuno zdravo, a da ipak ima promene koje bi skrining mogao da otkrije. Rano otkrivanje promena omogućava lečenje pre nego što dođe do napretka bolesti.
Simptomi se neretko javljaju tek kada je bolest uznapredovala. Lekari savetuju da obratimo pažnju na sledeće promene kao što su neobjašnjiv gubitak telesne težine, posebno ako se izgubi 10 ili više kilograma za 6 meseci.
Alarmi su i dugotrajan umor i izražena iscrpljenost, koja ne nestaje ni posle sna i odmora, bolovi i grčevi u stomaku, nadutost, izmene u ritmu pražnjenja creva, dugotrajna anemija. Krv u stolici je simptom koji ne sme da se ignoriše i zahteva hitan pregled.
Međutim, pozitivan test na skriveno (okultno) krvarenje ne znači automatski i rak, jer krvarenje mogu izazvati i polipi, hemoroidi ili zapaljenske bolesti creva, objašnjavaju doktori.
Izvor: health.harvard.edu/ zdravlje.kurir.rs