Talk može izazvati dve vrste raka? Stručnjaci upozoravaju na potencijalne rizike
Više od 1.300 stanovnika Viktorije pridružilo se kolektivnoj tužbi protiv jedne svetske kompanije, tvrdeći da su im njihovi proizvodi u prahu od talka doveli do raka jajnika, mezotelioma (raka koji pogađa pluća) i drugih karcinoma koji pogađaju reproduktivne organe.
Ovo je usledilo nakon tužbi u Ujedinjenom Kraljevstvu i Sjedinjenim Državama, uključujući i slučaj u Kaliforniji. U decembru 2025. godine, tužena kompanija bila je primorana da plati dvema ženama 40 miliona američkih dolara nakon što je porota utvrdila da je njihov bebi puder opasan i da nisu upozorili potrošače.
Talk je prirodni mineral koji se vadi u mnogim delovima sveta. Ljudi mogu doći u kontakt sa njim tokom rudarstva i prerade, industrijske primene i, češće, kroz njegovu upotrebu u kozmetici i puderima za telo.
Ljudi koriste talk na svojim genitalijama kako bi apsorbovali vlagu, smanjili trenje, prikrili mirise ili smanjili osip i iritaciju kože. Talk povećava neprozirnost pudera za lice i kozmetike, ostavljajući kožu glatkom i mekom.
Kontaminacija azbestom
Od 1970-ih postavljaju se pitanja o tome da li talk može biti kontaminiran azbestom. Azbest je kancerogen koji može uticati na pluća kada se udiše. Talk i azbest su minerali koji se često nalaze blizu jedan drugom u zemljištu, pa postoji mogućnost da talk bude kontaminiran tokom iskopavanja ruda.
Proizvođači od 1970-ih pokušavaju da proizvode čisti talk bez azbesta, ali nije jasno koliko se rutinski testiraju uzorci i koliki je bio obim kontaminacije prethodnih decenija.
Godine 2023. tužena kompanija prestala je da prodaje talk u svojim proizvodima širom sveta, uključujući Australiju, prelazeći na bazu od kukuruznog brašna. Drugi proizvođači i dalje koriste talk u prahu, a on se i dalje koristi u kozmetici i industriji.
Šta nauka kaže o vezi talka sa rakom?
Dva tipa raka imaju moguću vezu sa upotrebom talka:
- Rak pluća – kod osoba koje udišu čestice talka, posebno u profesionalnim uslovima.
- Rak jajnika – kod žena koje redovno koriste talk u prahu u genitalnom području.
Neke studije su otkrile povezanost između proizvoda sa talkom i povećane stope obolevanja od raka jajnika, dok druge nisu pronašle vezu. Studije o upotrebi talka u genitalnom području nisu našle dokaze za vezu sa rakom materice ili grlića materice.
Postoje izazovi u proučavanju rizika za korišćenje talka. Teško je setiti se detalja o upotrebi (marka, količina, učestalost) mnogo godina kasnije, a deo obolelih je preminuo pre sprovođenja istraživanja, pa nije uključen.
Kada su istraživači analizirali koliko često su učesnice istraživanja koristile talk i uporedili česte korisnice sa onima koje ga ne koriste, otkrili su povećan rizik od raka jajnika među osobama koje su ga češće koristile.
Kombinovanjem rezultata više studija zaključuje se da postoji slab rizik od nekih tipova raka jajnika, povezan sa malim povećanjem rizika, ali razlozi ostaju nejasni. Talk ne povećava rizik od drugih ginekoloških karcinoma (karcinom materice i grlića materice).
Talk kontaminiran azbestom jasno je povezan sa povećanim rizikom od raka pluća. Kozmetička upotreba talka ne povećava rizik od raka pluća jer ga korisnici ne udišu - rekla je autor Tam Ha, vanredni profesor epidemiologije raka, Univerzitet u Volongongu.
Svetska zdravstvena organizacija (SZO) 2024. godine klasifikovala je talk kao „verovatno kancerogen“, što znači da verovatno izaziva rak kod ljudi. Ovo je drugi najviši nivo upozorenja, zajedno sa glifosatom i crvenim mesom.
Izvor: sciencealert.com/Zdravlje.Kurir.rs
SZO upozorava da je talk „verovatno kancerogen“ za ljude, evo šta kažu stručnjaci