Naučnici otkrili skriveni virus povezan sa rakom debelog creva: Otvara se put ka ranijem otkrivanju bolesti
Novo istraživanje pokazuje da ključ za bolje razumevanjeraka debelog creva možda ne leži samo u bakterijama u crevima, već i u virusima koji žive unutar njih. Naučnici su otkrili do sada nepoznat virus koji se češće javlja kod osoba obolelih od kolorektalnog karcinoma, što bi u budućnosti moglo pomoći ranijem otkrivanju bolesti.
Rak debelog creva spada među najčešće karcinome u zapadnim zemljama i jedan je od vodećih uzroka smrti od raka. U Srbiji je drugi najčešći zloćudni tumor u obolevanju i umiranju. Svake godine od ovog raka u našoj zemlji oboli približno 4.500, a umre oko 3.000 ljudi.
Poznati faktori rizika uključuju starost, ishranu i način života, ali u mnogim slučajevima tačan biološki uzrok bolesti i dalje nije potpuno jasan.
Poslednjih godina naučnici sve više proučavaju crevni mikrobiom, složeni sistem bakterija, virusa i drugih mikroorganizama koji imaju važnu ulogu u zdravlju čoveka.
Virus pronađen unutar poznate bakterije
Istraživači sa Univerziteta Južne Danske i Univerzitetske bolnice u Odenseu otkrili su novi virus unutar bakterije Bacteroides fragilis, koja je već ranije povezivana sa rakom debelog creva.
Međutim, ova bakterija se često nalazi i kod zdravih ljudi, što je godinama predstavljalo naučnu zagonetku.
- Paradoks je što stalno pronalazimo istu bakteriju povezanu sa rakom debelog creva, a ona je istovremeno potpuno normalan deo crevne flore kod zdravih osoba - kaže dr Flemming Damgaard, lekar i doktor nauka sa Odeljenja za kliničku mikrobiologiju Univerzitetske bolnice u Odenseu.
Da bi objasnili ovu razliku, istraživači su analizirali da li postoje varijacije unutar same bakterije.
Otkrili su ključnu razliku: kod pacijenata koji su razvili rak debelog creva bakterija je znatno češće sadržala poseban virus.
„Otkrili smo virus koji ranije nije bio opisan i koji izgleda da je тесно povezan sa bakterijama koje nalazimo kod pacijenata sa rakom debelog creva“, objašnjava dr Damgaard.
Ovaj virus pripada grupi tzv. bakteriofaga, virusa koji žive unutar bakterijskih ćelija.
„Nije samo bakterija ta koja je zanimljiva, već bakterija u interakciji sa virusom koji nosi“, dodaje on.
Veza postoji, ali uzrok još nije potvrđen
Rezultati istraživanja pokazali su statističku povezanost između prisustva ovog virusa i raka debelog creva. Ipak, naučnici naglašavaju da još nije dokazano da virus direktno izaziva bolest.
„Još ne znamo da li je virus uzrok bolesti ili je samo znak da se u crevima dogodila neka promena“, kaže dr Damgaard.
Istraživanje počelo u Danskoj, potvrđeno širom sveta
Studija je započela analizom podataka iz velike danske populacione baze koja obuhvata oko dva miliona ljudi.
Naučnici su primetili da su pacijenti sa infekcijama bakterijom Bacteroides fragilis češće ubrzo nakon toga dobijali dijagnozu raka debelog creva. Daljom genetskom analizom otkriveno je da su bakterije povezane sa rakom češće sadržale specifične viruse.
„U danskim podacima smo prvi put uočili signal. To nam je dalo jasnu hipotezu koju smo kasnije mogli da testiramo na većim skupovima podataka“, navodi dr Damgaard.
Da bi proverili nalaze, istraživači su analizirali uzorke stolice 877 osoba iz Evrope, SAD i Azije.
Rezultati su pokazali da su osobe sa rakom debelog creva imale oko dva puta veću verovatnoću da u svom mikrobiomu nose tragove ovih virusa.
- Bilo nam je važno da proverimo da li se ista povezanost može potvrditi u potpuno nezavisnim podacima – i pokazalo se da može - kaže dr Damgaard.
Novi pogled na razvoj raka debelog creva
Procene pokazuju da faktori iz okruženja mogu biti odgovorni za čak 80 odsto rizika za razvoj raka debelog creva, pri čemu crevni mikrobiom ima ključnu ulogu.
- Broj i raznovrsnost bakterija u crevima su ogromni. Ranije je to bilo kao traženje igle u plastu sena. Zato smo odlučili da istražimo da li nešto unutar bakterija – konkretno virusi – može objasniti razliku - objašnjava dr Damgaard.
Naučnici sada pokušavaju da utvrde da li virus menja ponašanje bakterije i time utiče na okruženje u crevima.
- Još ne znamo zašto je virus prisutan, ali istražujemo da li doprinosi razvoju raka debelog creva.
Moguć novi alat za rano otkrivanje raka
Trenutno se skrining na rak debelog creva najčešće zasniva na testovima stolice koji otkrivaju prisustvo skrivenog krvarenja.
Istraživači smatraju da bi testiranje na ovaj virus u budućnosti moglo pomoći u otkrivanju osoba sa povećanim rizikom.
„U kratkom roku možemo istražiti da li se virus može koristiti za identifikaciju osoba sa povećanim rizikom“, kaže dr Damgaard.
Rani rezultati pokazuju da su određeni virusni markeri uspeli da prepoznaju oko 40 odsto slučajeva raka, dok su retko bili prisutni kod zdravih osoba.
Naučnici naglašavaju da su ovi rezultati još preliminarni i da su potrebna dodatna istraživanja pre nego što se primene u kliničkoj praksi.
Dalja istraživanja su u toku
Istraživački tim trenutno radi na nekoliko novih projekata kako bi bolje razumeo ulogu ovog virusa.
- Uzgajamo bakteriju Bacteroides fragilis koja nosi virus u veštačkom modelu creva kako bismo ispitali interakciju između tkiva creva, virusa i bakterije - kaže dr Damgaard.
Takođe planiraju analizu tumorskog tkiva i eksperimente na životinjama kako bi utvrdili da li prisustvo virusa ubrzava razvoj raka.
Izvor: scitechdaily.com/zdravlje.kurir.rs