Bolest koja uništava zglobove i srce: Prepoznajte opasnu reumatsku groznicu na vreme

Iako su njeni početni simptomi često povezani sa zglobovima, najveća opasnost leži u trajnom oštećenju srca koje može dovesti do ozbiljnih posledica godinama kasnije.

Najopasnija manifestacija - karditis

Najčešći i obično prvi znak bolesti je artritis, koji pogađa velike zglobove. Karakterističan je takozvani migratorni poliartritis, gde se bol, otok i crvenilo „sele“ sa jednog zgloba na drugi, na primer sa kolena na skočni zglob do lakta. Iako je izuzetno bolan, ovaj artritis ne ostavlja trajne posledice na zglobovima.

Međutim, najopasnija manifestacija je karditis, odnosno zapaljenje srca, koje može zahvatiti sve srčane strukture, ali najčešće ostavlja trajno oštećenje srčanih zalistaka. Upravo je ta tiha pretnja srcu zato se reumatska groznica mora shvatiti izuzetno ozbiljno.

Simptomi 

Pored upale zglobova i srca, postoje i drugi, ređi, ali veoma specifični „glavni“ simptomi. Jedan od njih je Sidenhamova horeja, neurološki poremećaj koji uzrokuje nekontrolisane, trzave pokrete ruku, nogu i lica, praćene emocionalnom nestabilnošću.

Na koži se može javiti eritema marginatum, specifičan crveni, prstenasti osip koji ne svrbi, i potkožni čvorići, male, bezbolne kvržice koje se najčešće nalaze na kostima ili zglobovima. Pojava ovih simptoma je jak pokazatelj da je u pitanju reumatska groznica.

Da bi postavili dijagnozu, pored jednog ili dva glavna simptoma, lekari se oslanjaju i na „sporedne“ kriterijume, kao što su povišena telesna temperatura, bol u zglobovima bez otoka (artralgija) i povišeni inflamatorni parametri u krvi kao što su C-reaktivni protein (CRP) i brzina sedimentacije eritrocita.

Pored toga, neophodno je imati dokaze o prethodnoj streptokoknoj infekciji, što se potvrđuje brisom grla ili testom krvi na povišena antistreptokokna antitela (AST-O titar). Samo kombinacija ovih nalaza omogućava pouzdanu dijagnozu i početak lečenja.

Zašto je bolest opasna i kako se leči?

Glavna opasnost od reumatske groznice leži u njenoj najozbiljnijoj komplikaciji, reumatskoj bolesti srca. Svaki napad bolesti, posebno ponovljeni, može dovesti do trajnog oštećenja srčanih zalistaka. Zalisci se zadebljavaju i javljaju se ožiljne promene, što dovodi do njihovog sužavanja (stenoza), što otežava srcu da pumpa krv, ili do curenja (regurgitacija), što uzrokuje povratak krvi.

Tokom godina, takva oštećenja mogu progresivno oslabiti srčani mišić i dovesti do hronične srčane insuficijencije, stanja koje značajno smanjuje kvalitet života i zahteva doživotno lečenje.

Lečenje akutne faze bolesti zahteva hospitalizaciju i strogo mirovanje u krevetu. Prvi korak je iskorenjivanje svih preostalih streptokoka iz organizma upotrebom antibiotika, najčešće penicilina.

Upala zglobova i groznica se kontrolišu antiinflamatornim lekovima, dok se teški karditis, koji preti srčanom insuficijencijom, leči kortikosteroidima. Oporavak može trajati od nekoliko nedelja do tri meseca, u zavisnosti od težine kliničke slike i zahvaćenih organa.

Sekundarna prevencija

Nakon što akutna faza prođe, sledi najvažniji deo lečenja, a to je sekundarna prevencija. S obzirom na to da osobe koje su prebolele reumatsku groznicu imaju izuzetno visok rizik od ponovnih napada sa svakom novom streptokoknom infekcijom, neophodna je dugotrajna antibiotska profilaksa.

Najčešće se sprovodi redovnim, mesečnim injekcijama penicilina. Trajanje ove zaštite zavisi od posledica, pa kod pacijenata bez oštećenja srca traje najmanje pet godina ili do 21. godine, dok kod onih sa oštećenjem srca može trajati do 40. godine, a ponekad čak i doživotno, kako bi se sprečilo dalje pogoršanje srčane funkcije.

Izvor: ordinacija.hr/zdravlje.kurir.rs

Kako odložiti neumitno propadanje zglobova? Reumatolog otkriva 4 proverena načina