Multipla skleroza razara nervni sistem: Neurolog otkriva kako prepoznati podmukle simptome i ima li leka

Multipla skleroza je imunološki posredovana bolest centralnog nervnog sistema (mozga i kičmene moždine). Simptomi multiple skleroze razlikuju se kod svakog pacijenta i mogu zahvatiti kretanje, vid, govor, ravnotežu, bešiku i mentalno zdravlje.

Prema njenim rečima znaci i simptomi multiple skleroze mogu značajno varirati od osobe do osobe i tokom same bolesti, u zavisnosti od toga koja su nervna vlakna pogođena.

- Najčešće se javljaju problemi sa kretanjem, poput slabosti ekstremiteta, tremora, oštećenja koordinacije, hoda na širokoj osnovi ili otežanog hodanja. Mogu se javiti i senzacije strujanja duž kičme pri savijanju vrata prema napred, poznatije kao znak Lhermitte. Pogođeni mogu imati i poremećaje vida, uključujući delimični ili potpuni gubitak vida na jednom oku, dupli vid (diplopije) ili zamućen vid, kao i nerazgovetan govor i vrtoglavicu.

Česti su, kaže, i problemi sa seksualnom funkcijom, radom creva i bešike, dok se kod nekih pacijenata javljaju depresija, anksioznost i drugi psihijatrijski simptomi.

- Većina ljudi sa MS ima relapsno-remitirajući tok bolesti. Oni doživljavaju periode novih simptoma -relapsi nakon čega se simptomi delimično ili u potpunosti povlače periodi remisije mogu trajati mesecima ili čak godinama.

Dijagnoza

Za postavljanje dijagnoze multiple skleroze koristi se nekoliko ključnih testova. Analizom likvora proverava se prisustvo IgG i oligoklonalnih traka, kao i stanje krvno-moždane barijere. - MRI snimak otkriva diseminovana demijelinizaciona polja, dok evocirani potencijali pokazuju produženje latencije, što ukazuje na oštećenje nervnih puteva.

Terapija

Multipla skleroza zahteva različite pristupe lečenju, u zavisnosti od tipa bolesti i faze napada. Za kontrolu relapsa (period kada bolest iznenada pogoršava simptome) koriste se pulsne doze kortikosteroida i terapijska izmena plazme, dok terapije koje modifikuju tok bolesti pomažu usporavanju progresije i smanjenju učestalosti napada.

- Danas pacijentima sa MS-om stoje na raspolaganju brojni lekovi – od injekcionih beta interferona i glatiramer acetata, preko intravenoznih tretmana kao što su ocrelizumab i natalizumab, do oralnih terapija poput dimetil fumarata, teriflunomida i siponimoda – što omogućava personalizovan pristup i bolje kontrolisanje bolesti.

Najnovija terapija

- Najnovije terapije multiple skleroze nude praktičniji i efikasniji pristup za kontrolu bolesti. Oralni lek ponesimod daje se jednom dnevno i menja tok bolesti kod relapsnih formi MS (oblik bolesti kod kojeg se simptomi javljaju u talasima – periodično pogoršavaju i potom delimično ili potpuno povlače), dok se peginterferon beta-1a primenjuje subkutano jednom u dve nedelje, pokrivajući sve forme bolesti, uključujući i sekundarno progresivnu.

Inovacije u terapiji omogućavaju pacijentima jednostavniju primenu lekova i bolje upravljanje simptomima. Trenutno se priprema i faza II kliničkog ispitivanja za oralni lek EHP-101, što dodatno proširuje mogućnosti za buduće tretmane

Sekundarna progresivna multipla skleroza (SPMS) je stanje koje karakteriše postepeno pogoršanje nakon relapsno remitirajućeg toka bolesti. Uprkos velikom napretku u našem razumevanju bolesti, dijagnoza i lečenje SPMS -a i dalje predstavljaju veliki izazov u rutinskoj kliničkoj praksi.

Rano prepoznavanje SPMS

Mnoge zemlje u Evropi imaju visoku prevalenciju MS (> 100 na 100.000 stanovnika) ali SPMS u ranoj fazi većinski ostaje nedijagnostikovan. - Zbog dijagnostičke nesigurnosti i nedostatka univerzalno prihvaćene definicije bolesti, kliničari se više oslanjaju na retrospektivnu analizu kliničkih simptoma kako bi potvrdili dijagnozu što dovodi do nedovoljnog prepoznavanja SPMS -a - istakla je dr Đokić.

Pravovremeno praćenje prelaska RRMS u SPMS

Procenat prelaza relapsno-remitirajuća multipla skleroza (RRMS) u SPMS je od 39,5 do 52 odsto na nivou EU. Za pravovremenu identifikaciju pacijenata koji prelaze sa RRMS na SPMS preporučuje se često praćenje pacijenata i periodična procena progresije uz pomoć MSProDiscuss Tool koji je dostupan I na srpskom jeziku besplatno za lekare zahvaljujući Novartisu.

- Ovaj alat omogućava brzu procenu pacijenata koji prelaze sa RRMS na SPMS. Napredovanje MS-a obično se prati preko ocena na proširenoj skali statusa invaliditeta (EDSS), ali zbog kratkoročnih varijacija rezultata (3–6 meseci) potvrda progresije često zahteva duži period od 12 meseci ili više. Takođe, procena kognitivnih funkcija igra važnu ulogu u praćenju sekundarne progresije bolesti - objasnila je naša sagovornica.

Siponimod je prvi oralni lek za aktivni SPMS koji deluje direktno na CNS, zaustavljajući demijelinizaciju i inflamaciju, a rana primena može usporiti napredovanje bolesti.

Zabranjeno preuzimanje dela ili čitavog teksta i/ili foto/videa, bez navođenja i linkovanja izvora i autora, a u skladu sa odredbama WMG uslova korišćenja i propisima Zakona o javnom informisanju i medijima.

Visoke doze vitamina D mogu usporiti napredovanje multiple skleroze, stručnjaci tvrde da smanjuje upalu u centralnom nervnom sistemu