Sve što bi trebalo da znate o Baretovom jednjaku: Stanje koje nema simptome, ali može dovesti do raka
Baretov jednjak je ozbiljno stanje koje nastaje usled dugotrajnog refluksa želudačne kiseline i smatra se glavnim faktorom rizika za razvoj adenokarcinoma jednjaka. Iako zvuči alarmantno, uz redovno praćenje i lečenje, rizik se može značajno smanjiti.
Baretov jednjak je stanje u kojem se ćelije u sluzokoži donjeg jednjaka, cevi koja povezuje usta sa želucem, menjaju. Zbog dugotrajne iritacije, najčešće izazvane hroničnim refluksom kiseline (GERB), normalne skvamozne ćelije jednjaka zamenjuju se ćelijama koje su tipičnije za sluzokožu creva. Ovaj proces se naziva crevna metaplazija. Iako ove nove ćelije same po sebi nisu kancerogene, otpornije su na kiseline i nestabilnije, zbog čega se Baretov jednjak klasifikuje kao prekanzerozno stanje.
To znači da ljudi sa ovim stanjem imaju povećan rizik od razvoja retkog, ali često smrtonosnog raka poznatog kao adenokarcinom jednjaka.
Česta i jaka gorušica
Jedna od najpodmuklijih karakteristika Baretovog jednjaka jeste to što sam po sebi ne izaziva nikakve specifične simptome. Problemi koje pacijenti doživljavaju, poput česte i jake gorušice, vraćanja kiseline, bolova u grudima ili otežanog gutanja, zapravo su simptomi osnovnog uzroka, gastroezofagealne refluksne bolesti.
Zabriinjavajuća činjenica je da značajan broj ljudi, prema nekim procenama i do pedeset procenata, ima takozvani „tihi refluks“ i ne doživljava klasične simptome, zbog čega nisu ni svesni da se opasne promene dešavaju u njihovom jednjaku. Stoga je ključno ne ignorisati čak ni blage, ali dugotrajne probleme sa varenjem.
Stanje se javlja dva do tri puta češće kod muškaraca nego kod žena, a rizik se značajno povećava nakon 50. godine. Najvažniji faktor je dugotrajna i loše kontrolisana GERB.
Faktori rizika
Iako nije moguće sa sigurnošću predvideti ko će razviti Baretov jednjak, ključni faktori rizika su poznati. Stanje je dva do tri puta češće kod muškaraca nego kod žena, a rizik se značajno povećava nakon pedesete godine. Najvažniji faktor je dugotrajna i loše kontrolisana GERB.
Dodatni rizici uključuju prekomernu težinu, posebno abdominalnu masnoću, pušenje i porodičnu istoriju Baretovog jednjaka ili raka jednjaka kod bliskih rođaka. Veruje se da kombinacija nekoliko ovih faktora značajno povećava verovatnoću razvoja bolesti.
Dijagnoza
Jedini pouzdan način za dijagnostikovanje Baretovog jednjaka jeste endoskopija, poznata i kao gastroskopija. Tokom ove procedure, lekar ubacuje tanku, fleksibilnu cev sa kamerom na vrhu kroz usta kako bi detaljno pregledao sluzokožu jednjaka. Dok zdravo tkivo izgleda bledo i sjajno, područje zahvaćeno Baretovim jednjakom obično ima crvenu, baršunastu teksturu.
Da bi se definitivno potvrdila dijagnoza, potrebno je uzeti male uzorke tkiva (biopsije) iz zahvaćenih područja. Patolog zatim analizira ove uzorke pod mikroskopom kako bi potvrdio prisustvo ćelija creva i procenio stepen ćelijskih abnormalnosti, odnosno displazije.
Lečenje i praćenje zavise od stepena promena
Pristup lečenju i upravljanju Baretovim jednjakom zavisi od nalaza biopsije, tačnije od toga da li je prisutna displazija i kog je stepena. Ako biopsija ne pokaže prekanzerozne promene (nema displazije), glavni cilj je dosledna kontrola refluksa kiseline. To se postiže lekovima, najčešće inhibitorima protonske pumpe koji smanjuju proizvodnju želudačne kiseline, i promenama načina života kao što su gubitak težine, prestanak pušenja i izbegavanje hrane koja izaziva refluks.
Pacijenti sa ovim nalazom trebalo bi da imaju redovne kontrolne endoskopije, obično svakih tri do pet godina.
Ako se pronađe displazija niskog stepena, kontrole su češće, a lekar može preporučiti i endoskopske procedure za uklanjanje abnormalnog tkiva, kao što je radiofrekventna ablacija koja koristi toplotnu energiju za uništavanje obolelih ćelija, ili krioterapija koja ih zamrzava.
Kod displazije visokog stepena, koja se smatra direktnom prethodnicom kancera, uklanjanje izmenjenog tkiva je obavezno. Pored već pomenutih metoda, koristi se i endoskopska resekcija sluzokože, koja podrazumeva endoskopsko sečenje delova sluzokože. U veoma retkim i uznapredovalim slučajevima, kada druge metode nisu uspele ili ako je rak već prisutan, može biti neophodna operacija uklanjanja dela jednjaka.
Važno je naglasiti da je rizik od progresije do raka relativno nizak, procenjen na manje od jedan procenat godišnje za pacijente bez displazije.
Važno je naglasiti da je rizik od progresije do raka relativno nizak, procenjen na manje od jedan procenat godišnje za pacijente bez displazije. Međutim, upravo zbog ovog rizika, redovno endoskopsko praćenje je ključno za rano otkrivanje promena i uspešno lečenje, što značajno poboljšava prognozu i sprečava razvoj jedne od najopasnijih vrsta raka.
Izvor: Ordincija.vecernji.hr/zdravlje.Kurir.rs
Pet namirnica koje pomažu kod gorušice, a evo i koje treba da izbegavate
