Može li slezina da pukne bez upozorenja? Uzroci, simptomi i kada je potrebna hitna medicinska pomoć
Pucanje (ruptura) slezinepredstavlja hitno medicinsko stanje koje može biti opasno po život i zahteva momentalnu lekarsku pomoć. Iako operacija nije uvek neophodna, pravovremeno lečenje je ključno.
Slezina je mali organ koji se nalazi u gornjem levom delu trbuha. Ima važnu ulogu u borbi protiv infekcija, jačanju imuniteta i „čišćenju“ krvi od bakterija i starih krvnih ćelija.
Povremeno može doći do povrede slezine, pa čak i do njenog pucanja. U Sjedinjenim Američkim Državama oko 40.000 ljudi godišnje doživi povredu slezine.
Šta može izazvati pucanje slezine?
Ruptura slezine najčešće nastaje zbog:
- jakog udarca ili povrede stomaka, ili
uvećane slezine koja postaje podložna pucanju - Većina slučajeva nastaje kao posledica traume. To može biti saobraćajna nesreća, pad, sportska povreda ili fizički udarac.
- Čak i lakša povreda može izazvati sitne pukotine ili nagnječenje slezine, dok teške povrede mogu dovesti do njenog potpunog pucanja.
- Uvećana slezina dodatno povećava rizik, jer i manja trauma može dovesti do rupture. Uvećanje je najčešće posledica bolesti ili infekcije.
Može li slezina da pukne sama od sebe?
Spontana ruptura slezine je retka, ali moguća. U tim slučajevima do pucanja dolazi bez prethodne povrede ili udarca.
Najčešći uzrok je upravo uvećana slezina. Infekcije i određene bolesti, poput malarije ili limfoma, mogu dovesti do nagomilavanja krvnih ćelija u slezini. Zbog toga ona raste i dolazi do povećanog pritiska na njenu strukturu.
U retkim slučajevima taj pritisak postaje toliko veliki da dolazi do pucanja površine slezine.
Šta se dešava kada pukne slezina?
Ruptura slezine je hitno stanje. Neophodno je odmah potražiti lekarsku pomoć.
Slezina je bogata krvnim sudovima, pa njeno pucanje može dovesti do unutrašnjeg krvarenja koje može biti opasno po život.
Čak i ako simptomi u početku nisu izraženi, stanje se može naglo pogoršati u roku od 24 do 48 sati ako se ne leči.
Simptomi rupture slezine
- bol u gornjem levom delu stomaka
- osetljivost na dodir u toj regiji
- bol u levom ramenu (Kehr-ov znak)
- vrtoglavica ili nesvestica
- konfuzija
Simptomi često nisu odmah jasni, posebno ako već postoji unutrašnje krvarenje.
Zato je važno odmah potražiti pomoć, naročito nakon povrede ili ako je ranije utvrđeno uvećanje slezine.
Dijagnostika i lečenje
Ako lekar posumnja na rupturu slezine, najčešće se rade CT ili ultrazvučni pregled.
Ako ovi pregledi nisu dovoljni za dijagnozu, može se uraditi laparotomija – hirurški zahvat kojim se pregleda trbušna duplja.
Lečenje rupture slezine
Lečenje može uključivati:
- intenzivni bolnički nadzor nekoliko dana
- ili operaciju
Ako je oštećenje veliko ili krvarenje ne može da se zaustavi, radi se splenektomija – uklanjanje slezine. Kod 10–15% pacijenata sa teškom povredom to je neophodno.
U blažim slučajevima primenjuje se konzervativno lečenje uz praćenje u bolnici.
Oporavak
Oporavak traje duže i zahteva praćenje. Većina pacijenata provede nekoliko dana u bolnici, a zatim ide na kontrole.
Kod težih povreda oporavak može trajati i do 75 dana. Na brzinu oporavka utiču opšte zdravstveno stanje i eventualne dodatne povrede.
Ruptura se ponekad može ponoviti u danima ili nedeljama nakon povrede, što dodatno usporava oporavak.
Život nakon uklanjanja slezine
Nakon splenektomije, lekar može preporučiti vakcinaciju jer organizam postaje podložniji infekcijama.
Vakcine mogu uključivati zaštitu od:
- gripa
- tetanusa, difterije i velikog kašlja
- meningitisa
- šindre
Izvor: healthline.com/zdravlje.kurir.rs
Imate uvećanu slezinu? Evo kada je to bezopasan nalaz, a kada je hitan slučaj
