Hantavirusni plućni sindrom: Najteža komplikacija zaraze koja je uplašila ceo svet
Hantavirusni plućni sindrom je retka zarazna bolest koja počinje simptomima sličnim gripu i brzo napreduje u teže oblike.
Može dovesti do životno opasnih plućnih i srčanih problema. Bolest se naziva i hantavirusni kardiopulmonalni sindrom.
Nekoliko sojeva hantavirusamože izazvati HCPS. Prenose ih različite vrste glodara.
Najčešći prenosilac u Severnoj Americi je jeleni miš. Infekcija se obično prenosi udisajem virusa koji se nalazi u urinu, izmetu ili pljuvački zaraženih glodara.
Pošto su mogućnosti lečenja ograničene, najbolja zaštita je izbegavanje kontakta sa glodarima i bezbedno čišćenje njihovih staništa.
Simptomi hantavirusnog plućnog sindroma
Vreme od infekcije hantavirusom do pojave bolesti obično je 2–3 nedelje. HCPS napreduje kroz dve faze:
Rana faza (nekoliko dana)
* Groznica i jeza
* Bolovi u mišićima
* Glavobolja
Pojedini pacijenti takođe mogu doživeti:
* Mučninu
* Bol u stomaku
* Povraćanje
* Dijareju
Kasna faza
Kako bolest napreduje, može doći do oštećenja plućnog tkiva,nakupljanja tečnosti u plućima i ozbiljnih problema sa plućima i srcem.
Znakovi uključuju:
* Kašalj
* Teškoće sa disanjem
* Nizak krvni pritisak
* Nepravilan otkucaj srca
Kada posetiti lekara:
Ako se simptomi slični gripu brzo pogoršavaju, ili imate problema sa disanjem, odmah potražite medicinsku pomoć.
„Jeleni miš“ je vrsta miša iz Severne Amerike, poznata po svom naučnom imenu Peromyscus maniculatus. Poznat je kao glavni prenosilac hantavirusa u Severnoj Americi, jer nosi virus u urinu, izmetu i pljuvački.
Uzroci
Nosači glodara
Hantavirusni plućni sindrom se javlja samo u Severnoj i Južnoj Americi. Svaki soj virusa ima svog glavnog glodarskog nosača.
Jeleni miš – najčešći prenosilac u Severnoj i Centralnoj Americi
Drugi prenosioci u Severnoj Americi: pirinčani pacov, pamučni pacov, belonogi miš
Prenosioci u Južnoj Americi: pirinčani pacov, kukuruzavi miš
Prenošenje
Virus je prisutan u urinu, fecesu i pljuvački glodara i prenosi se na sledeće načine:
* Udisanje virusom kontaminisanog vazduha iz izmeta ili materijala za gnežđenje
* Konzumiranje hrane kontaminirane urinom, izmetom ili pljuvačkom glodara
* Dodirivanje kontaminiranih površina, pa dodirivanje usta, očiju ili nosa
* Ujed ili ogrebotina zaraženog glodara
Prenos sa čoveka na čoveka zabeležen je samo kod Andes virusa u Južnoj Americi.
Uticaj virusa
Kada hantavirus dospe do pluća, napada kapilare (sitne krvne sudove), što dovodi do curenja tečnosti. Pluća se pune tečnošću (plućni edem), izazivajući tešku disfunkciju pluća i srca.
Povezana bolest:
Drugi sojevi hantavirusa izazivaju hemoragijsku groznicu sa bubrežnim sindromom (HGS), koja oštećuje bubrege i javlja se u Evropi, Aziji i Africi.
Faktori rizika
Najčešći u ruralnim područjima zapadne Amerike
* Izloženost glodarskim staništima povećava rizik: poštanske zgrade, skladišta, tavani, podrumi, kamp prikolice, planinarska skloništa, gradilišta
* Aktivnosti koje povećavaju rizik: čišćenje napuštenih zgrada, rad u građevini, komunalnim službama, poljoprivredi ili suzbijanju štetočina
Komplikacije
HCPS može brzo postati opasan po život. Teška bolest može dovesti do nemogućnosti srca da isporuči kiseonik telu. Stopa smrtnosti kod sojeva koje prenose jeleni miševi je 30–50%.
Prevencija
Držite glodare podalje
* Blokirajte pristup glodarima: zatvorite rupe žičanom mrežicom, čeličnom vunom, metalom ili cementom
* Čuvajte hranu i kućne potrepštine u posudama otpornim na glodare
* Uklonite žbunje, travu i smeće oko kuće
* Postavite zamke i budite oprezni sa otrovnim mamcima
* Provetravajte retko korišćene prostorije pre čišćenja
Bezbedne procedure čišćenja
* Nosite masku i rukavice
* Poprskajte gnezda, izmet ili mrtve glodare dezinfekcionim sredstvom i ostavite 5 minuta
* Koristite papirne ubruse i bacite ih u smeće
* Obrišite površine krpom ili sunđerom sa dezinfekcionim sredstvom
* Operite ruke temeljno sapunom i vodom
Izvor: mayoclinic./zdravlje.kurir.rs
