Fleke od sunca otkrivaju koliko je koža oštećena: Dermatolog otkriva kada pigmentne promene zahtevaju pregled
Fleke od sunca, odnosno solarni lentigo, česte su dobroćudne pigmentne promene koje nastaju kao posledica dugotrajnog i ponavljanog izlaganja ultraljubičastom (UV) zračenju, objašnjava za naš portal dr Sanja Kekić, dermatolog. Kako dodaje, naziv „staračke pege“ koristi se zato što se ove promene najčešće javljaju kod osoba srednje i starije životne dobi, kao posledica dugogodišnjeg kumulativnog izlaganja suncu.
- UV zraci deluju na melanocite – ćelije kože koje stvaraju melanin, pigment odgovoran za boju kože. Dugotrajno izlaganje UV zračenju dovodi do pojačane aktivnosti melanocita, povećanog stvaranja pigmenta i njegovog nepravilnog raspoređivanja u koži, što se ispoljava pojavom fleka od sunca.
Kako nastaju fleke od sunca?
Hronično izlaganje UV zračenju može izazvati oštećenje DNK u ćelijama kože i doprineti nastanku mutacija koje imaju važnu ulogu u razvoju malignih promena, ističe dr Kekić. Kako dodaje, UV zračenje istovremeno narušava strukturu kože, podstiče razgradnju kolagena i elastina, što dovodi do gubitka čvrstine, elastičnosti i tonusa kože, kao i do pojave proširenih kapilara (telangiektazija).
- Fleke od sunca su jasno ograničene, ravne ili blago uzdignute pigmentne promene, nepravilnog, okruglog ili ovalnog oblika. Boja može varirati od svetložute do različitih nijansi braon. Mogu se javiti pojedinačno ili se vremenom spajati u veće pigmentne površine. Najčešće se javljaju na delovima kože koji su godinama izloženi suncu – licu, nadlanicama, podlakticama, ramenima, dekolteu i potkolenicama - objašnjava naša sagovornica.
Razlike između fleka, pega i melazme
Dr Kekić navodi da je važno razlikovati fleke od sunca od drugih oblika hiperpigmentacija, jer se različite pigmentne promene razlikuju po uzroku nastanka, izgledu i pristupu lečenju.
Ona izdvaja tri vrste hiperpigmentacija koje se razlikuju po uzroku nastanka, izgledu i načinu lečenja:
- Postinflamatorne hiperpigmentacije nastaju nakon zapaljenskih procesa ili povreda kože, na primer nakon akni, ekcema, opekotina, povreda ili određenih dermatoloških procedura. Nakon smirivanja upale može ostati tamnija promena zbog pojačane aktivnosti melanocita. Izlaganje UV zračenju može dodatno podstaći stvaranje pigmenta i učiniti ove promene izraženijim i dugotrajnijim.
- Melazma predstavlja posebnu vrstu hiperpigmentacije koja se najčešće javlja na licu, posebno na obrazima, čelu i iznad gornje usne. Na njen nastanak utiču UV zračenje, vidljiva svetlost, hormonski faktori i genetska predispozicija.
- Pege (efelide) takođe predstavljaju pigmentne promene povezane sa delovanjem sunca, ali se razlikuju od fleka od sunca. Najčešće se javljaju kod osoba svetlije kože i genetske sklonosti, obično već u detinjstvu ili mlađem uzrastu. Postaju izraženije tokom sunčanih meseci, dok tokom zime mogu značajno izbledeti. Za razliku od pega, fleke od sunca se najčešće pojavljuju kasnije u životu kao posledica kumulativnog delovanja UV zračenja i uglavnom ostaju prisutne tokom cele godine.
Kada fleke mogu biti znak za uzbunu
Fleke od sunca same po sebi nemaju maligni potencijal i ne prelaze u rak kože, ali predstavljaju pokazatelj hroničnog UV oštećenja kože.
- Dugotrajno UV oštećenje kože povećava rizik od malignih promena, uključujući bazocelularni i skvamocelularni karcinom, kao i melanom. Neke promene povezane sa hroničnim izlaganjem suncu, poput aktiničnih keratoza i lentigo maligna, mogu ličiti na fleke od sunca. Zato je važno pratiti sve pigmentne promene, posebno one koje nastaju novo ili menjaju veličinu, oblik, boju, imaju nepravilne ivice, više nijansi, postaju asimetrične, krvare ili svrbe - istakla je ona.
Mogu li fleke od sunca potpuno nestati?
Izbor tretmana zavisi od izgleda fleka, njihove izraženosti, lokalizacije i tipa kože pacijenta.
Kod blažih pigmentnih promena primenjuju se lokalni medicinski preparati, a među najčešće korišćenim aktivnim sastojcima su retinoidi, vitamin C, azelaična i kojična kiselina, alfa-arbutin, traneksaminska kiselina, kao i hidrohinon, navodi dr Kekić, a zatim dodaje:
- Ovi preparati deluju različitim mehanizmima, mogu da smanje stvaranje melanina, ubrzaju obnovu kože i doprinesu postepenom ujednačavanju tena. Hemijski pilinzi i mikrodermoabrazija deluju kontrolisanim uklanjanjem površinskih slojeva kože, čime mogu doprineti smanjenju vidljivosti pigmentnih promena i poboljšanju teksture kože.
Zato cilj terapije nije samo uklanjanje postojećih fleka, već i sprečavanje pojave novih promena kroz doslednu zaštitu od UV zračenja i odgovarajuću negu kože.
Prevencija je najbolja zaštita
Najvažnija mera prevencije fleka od sunca jeste svakodnevna zaštita od UV zračenja. Preporučuje se upotreba preparata sa širokim spektrom zaštite, SPF 50+, tokom cele godine.
- Kod osoba sklonih hiperpigmentacijama važno je kombinovati svakodnevnu fotoprotekciju sa odgovarajućom negom kože i preparatima koji mogu pomoći u smanjenju i kontroli stvaranja pigmenta. Kod osoba sa većim brojem pigmentnih promena preporučuju se redovne dermatološke kontrole kako bi se na vreme uočile promene koje zahtevaju dodatnu procenu - ističe dr sanja Kekić.
Zabranjeno preuzimanje dela ili čitavog teksta i/ili foto/videa, bez navođenja i linkovanja izvora i autora, a u skladu sa odredbama WMG uslova korišćenja i propisima Zakona o javnom informisanju i medijima.
