Rizik od moždanog udara skoro se udvostručuje posle dijagnoze raka: Ko je najugroženiji
Dodajte Kurir Zdravlje u vaš Google izborRizik od moždanog udara najveći je u prva tri meseca posle dijagnoze raka. Novo istraživanje pokazalo je da osobe sa invazivnim rakom imaju povećan rizik od moždanog udara, posebno tokom prvih nekoliko meseci nakon postavljanja dijagnoze. Najveći rizik zabeležen je kod pacijenata sa rakom pankreasa i pluća.
Rizik se skoro udvostručuje tokom prve godine
Dijagnoza raka sama po sebi predstavlja veliki životni izazov, ali pojedine vrste malignih bolesti mogu dodatno da povećaju rizik od moždanog udara.
Velika studija, koja je obuhvatila više od 180.000 odraslih osoba, pokazala je da se rizik od prvog ishemijskog moždanog udara, izazvanog začepljenjem krvnog suda koji snabdeva mozak, gotovo udvostručuje tokom prve godine nakon dijagnoze raka u poređenju sa opštom populacijom.
Najveći rizik zabeležen je kod osoba kojima je dijagnostikovan rak pluća, kod kojih je rizik bio gotovo četiri puta veći, dok je kod raka pankreasa bio približno šest puta veći tokom prve godine.
- Naša studija pokazuje da je rizik od prvog ishemijskog moždanog udara povećan nakon dijagnoze raka, ali da to povećanje nije isto kod svih vrsta karcinoma - rekla je glavna autorka studije Karmit Libruder, epidemiolog i istraživač javnog zdravlja pri Ministarstvu zdravlja Izraela i Univerzitetu u Haifi.
Prema njenim rečima, rezultati ukazuju na potrebu za većom pažnjom kada je reč o riziku od problema sa krvnim sudovima tokom prvih meseci nakon dijagnoze, posebno kod vrsta raka koje nose najveći rizik.
Rizik od moždanog udara najveći ubrzo nakon dijagnoze
Za potrebe istraživanja, objavljenog u časopisu Cancer, naučnici su analizirali zdravstvene podatke oko 182.000 odraslih osoba u Izraelu kojima je prvi put dijagnostikovan rak između 2014. i 2021. godine. Prosečna starost učesnika u istraživanju u trenutku postavljanja dijagnoze bila je 67 godina, a nešto više od polovine ispitanika bile su žene.
Tokom prve godine nakon dijagnoze, osobe sa rakom imale su oko 80 odsto više moždanih udara nego što bi se očekivalo na osnovu podataka za opštu populaciju. Rizik je bio posebno izražen tokom prva tri meseca. U tom periodu stopa moždanog udara bila je 2,5 puta veća nego u opštoj populaciji.
Promene u zgrušavanju krvi
Istraživanje nije bilo usmereno na utvrđivanje tačnih mehanizama koji dovode do povećanog rizika od moždanog udara. Ipak, istraživači smatraju da bi promene u zgrušavanju krvi i upalni procesi povezani sa rakom mogli imati važnu ulogu, naročito u prvom periodu nakon dijagnoze bolesti.
Najveće stope moždanog udara zabeležene su kod osoba sa rakom pankreasa. Kod njih je rizik bio 5,9 puta veći nego u opštoj populaciji. Kod pacijenata sa rakom pluća rizik je bio 3,9 puta veći.
- Ove vrste raka češće mogu dovesti do stanja koje se naziva hiperkoagulabilnost, kada krv ima veću sklonost ka stvaranju ugrušaka. Krvni ugrušci potom mogu izazvati moždani udar - objasnio je Maarten Lansberg, profesor neurologije i stručnjak za oporavak nakon moždanog udara sa Univerziteta Stanford, koji nije učestvovao u novom istraživanju.
Povećan rizik zabeležen je i kod nekih drugih malignih bolesti, uključujući rak žučne kese i jednjaka. Međutim, autori studije napominju da su procene za ove vrste raka zasnovane na relativno malom broju slučajeva.
Analiza je pokazala značajno povećanje rizika od moždanog udara i kod osoba sa rakom mokraćne bešike, želuca i jetre, kao i kod obolelih od mijeloidne leukemije i malignih tumora mozga i nervnog sistema. Autori ipak dodaju da će biti potrebne dodatne i veće studije kako bi se potvrdile neke od ovih povezanosti.
Rak otkriven u ranijoj fazi nosi manji rizik
Rak dojke i prostate nisu bili povezani sa povećanim rizikom od moždanog udara. Jedno od mogućih objašnjenja jeste to što se ove vrste raka često otkrivaju u ranijim fazama, zahvaljujući dostupnim metodama ranog otkrivanja, navodi Libruder.
U skladu sa tim, metastatska bolest, odnosno rak koji se proširio na druge delove tela, bila je ređa kod pacijenata sa rakom dojke i prostate nego kod osoba sa rakom pluća i pankreasa, kod kojih je zabeležen znatno veći rizik od moždanog udara.
Kod pacijenata čiji se rak nije proširio na druge delove tela, mogućnost od moždanog udara bio je svega 1,2 puta veća nego u opštoj populaciji. Međutim, osobe sa metastatskim rakom bile su u 2,8 puta većem riziku.
Stručnjaci naglašavaju da su prvi meseci nakon dijagnoze raka posebno važni kada je reč o praćenju rizika od moždanog udara.
Libruder ističe da velike razlike u riziku između različitih vrsta raka, naročito izražene kod raka pankreasa i pluća, ukazuju na potrebu da se pravovremeno prepoznaju pacijenti kojima je potrebno pažljivije praćenje zdravlja krvnih sudova.
Stručnjaci savetuju obolelima od raka da razgovaraju sa svojim onkologom o riziku od moždanog udara i da nauče da prepoznaju njegove iznenadne simptome.
Izvor: everydayhealth.com/ kurir.zdravlje.rs