Da li imate neobjašnjivu vrtoglavicu i probleme sa ravnotežom? Anti-Ri test može otkriti skriveni rak godinama ranije
U nekim slučajevima, oni su prvi i jedini znak paraneoplastičnog sindroma, stanja u kojem imuni sistem, dok napada skriveni tumor, greškom uništava nervni sistem.
Zamislite da mesecima patite od iscrpljujuće vrtoglavice, vid vam je zamagljen, a slika pred očima stalno treperi. Gubitak ravnoteže postaje toliko ozbiljan da vam je potrebna pomoć pri hodanju, a uprkos brojnim testovima, lekari ne mogu da pronađu uzrok. Ovaj scenario, nažalost, nije neuobičajen i može biti uvod u dijagnozu retkog, ali ozbiljnog stanja poznatog kao paraneoplastični neurološki sindrom (PNS).
Ovo je grupa poremećaja koji nastaju kao sporedni efekat borbe tela protiv maligne bolesti. U ovim situacijama, neurološki problemi se često javljaju mnogo pre nego što se sam rak može otkriti standardnim metodama, što dijagnozu čini izuzetno teškom.
Specifična antitela
U srži ovog misterioznog procesa su specifična antitela koja proizvodi samo telo. Imuni sistem, prepoznajući tumorske ćelije kao pretnju, stvara antitela da bi ih uništio. Problem nastaje kada su proteini na površini tumorskih ćelija slični onima koji se nalaze u zdravim ćelijama nervnog sistema.
Zbog ove sličnosti, imuni sistem postaje „zbunjen“ i pokreće napad ne samo na tumor, već i na mozak, kičmenu moždinu i periferne živce. Jedan od ključnih tipova ovih „zbunjenih“ vojnika imunog sistema su antitela Anti-Ri, poznata i kao ANNA-2. Njihovo prisustvo u krvi ili cerebrospinalnoj tečnosti je snažan pokazatelj da se ovaj skriveni rat odvija u telu.
Test na anti-Ri antitela je stoga ključni dijagnostički alat koji pomaže u razjašnjavanju veze između naizgled nepovezanih neuroloških simptoma i potencijalnog maligniteta.
Ova antitela ciljaju proteine koji se nalaze isključivo unutar jezgara neurona u centralnom nervnom sistemu, uzrokujući njihovo oštećenje ili uništavanje. Iako se mogu javiti kod nekoliko vrsta raka, statistika pokazuje da su najjače povezana sa rakom dojke i malim ćelijskim rakom pluća.
Ređe se mogu naći i kod pacijenata sa tumorima jajnika, debelog creva ili prostate. Pronalazak ovih antitela kod pacijenta sa neobjašnjivim neurološkim simptomima pokreće crvenu zastavicu i usmerava lekare na ciljanu i hitnu potragu za primarnim tumorom.
Lekari će posumnjati na paraneoplastični sindrom i naručiti Anti-Ri test kod pacijenata koji razviju specifičan i često bizaran skup simptoma. Na vrhu liste sumnjivih znakova je opsoklonus-mioklonus sindrom, poznat i kao „sindrom plešućeg oka i noge“, koji karakterišu brzi, nevoljni, haotični pokreti očiju u svim pravcima, praćeni trzanjem mišića. Još jedan važan indikator je takozvano očno treperenje, gde oči nekontrolisano trzaju samo u horizontalnoj ravni.
Ostali simptomi koji zahtevaju oprez uključuju subakutnu cerebelarnu degeneraciju, koja se manifestuje kao iznenadni gubitak koordinacije i ravnoteže (ataksija), teškoće sa govorom (dizartrija), ukočenost mišića, paralize više kranijalnih nerava, pa čak i promene u ponašanju.
Prema ažuriranim dijagnostičkim kriterijumima, prisustvo Anti-Ri antitela je klasifikovano kao visokorizično, sa više od 70 procenata šanse da postoji tumor.
Zašto je rano otkrivanje ključno?
Kada se potvrdi prisustvo anti-Ri antitela, započinje se sveobuhvatna dijagnostička obrada kako bi se locirao skriveni tumor, koja obično uključuje PET/KT celog tela i druge specifične testove snimanja.
Vrednost ovog testa je neprocenjiva jer omogućava otkrivanje raka u veoma ranoj fazi, kada je često premali da bi izazvao sopstvene simptome ili bio vidljiv na rutinskim pregledima.
Rano otkrivanje tumora je ključno za uspešno lečenje i bolju prognozu. Uklanjanje tumora hirurškim putem, hemoterapijom ili zračenjem je prvi i najvažniji korak u lečenju, jer se time uklanja izvor antigena koji pokreće razornu autoimunu reakciju.
Nažalost, lečenje samog tumora često ne dovodi do rešavanja neuroloških simptoma. Oštećenje nervnih ćelija izazvano autoimunim napadom je u mnogim slučajevima trajno i nepovratno. Čak i nakon uspešnog onkološkog lečenja, pacijenti mogu nastaviti da se bore sa teškim posledicama kao što su hronična nestabilnost, problemi sa vidom i motoričke teškoće.
Lečenje neurološkog aspekta sindroma uključuje imunosupresivnu terapiju, ali je uspeh često ograničen i privremen. Stoga je prepoznavanje simptoma i sumnja na paraneoplastični sindrom što je ranije moguće ključno, ne samo za onkološki ishod, već i za pokušaj ublažavanja dugoročnih neuroloških posledica.
Izvor: ordinacija.hr/zdravlje.kurir.rs
Novi test iz krvi proverava desetine različitih vrsta raka: Šta zaista može da otkrije?